Ukrayna'dan Sonraki Hedef Moldova mı?
DOI:
https://doi.org/10.38154/CJAS.2024.66Anahtar Kelimeler:
Rusya-Ukrayna Savaşı, Moldova, Transdinyeste, GagavuzyaÖzet
Rusya, SSCB’nin dağılmasından sonra kaybettiği küresel aktör olma rolünü bugün eski Sovyetler Birliği ülkelerini etkisi altına alarak tekrar kazanmayı amaçlamaktadır. Bu ülkeler üzerinde ki en güçlü silahı ise donmuş çatışma bölgeleri ve buralarda ki sivil ve askeri varlığıdır. Rusya’nın demokrasiden uzak bir yönetim anlayışına sahip olması ve ekonomik olarak yüksek bir refah düzeyine sahip olmaması, dış politikasında Batı gibi yumuşak güç politikası yerine sert güç politikası uygulamasına neden olmaktadır. Kuzey ve Doğu Avrupa ülkeleri göz önüne alındığında NATO veya AB gibi ekonomik, siyasi ve askeri birliğe üye olmayıp tarafsızlığını koruyan ülkeler Moldova, Belarus ve Ukrayna’dır. Rusya’nın Ukrayna savaşıyla irredentist hedefleri için başlattığı savaş siyasi, ekonomik ve askeri açıdan en zayıf halka olan ayrıca donmuş çatışma bölgesi olan Transdinyester ve Cobasna köyünde Soğuk Savaş döneminden kalma mühimmatı koruyan Rus askeri varlığı Moldova’yı daha kolay hedef haline getirmektedir. Rusya, güvenliğini tehlikeye düşürecek ve “kırmızı çizgi” olarak ifade ettiği eski Sovyetler Birliği ülkelerini içine alacak NATO ve AB genişlemesini kabul etmeyeceğini hatta ilişkilerin derinleştirilmesinde dahi tepkisinin çok sert olacağını açıklamıştı. Bunu Ukrayna savaşında kanıtladı. Şimdi Rusya’nın Avrasyacılık politikasına karşı sürekli NATO ve AB ile ilişkilerini derinleştiren Moldova mevcut koşulları ve jeopolitik öneminden dolayı bir sonraki hedeftir.
Referanslar
Anton Troianovski. 2022. Russia-Ukraine TensionsPutin Orders Troops to Separatist Regions and Recognizes Their Independence. Şubat
https://www.nytimes.com/live/2022/02/21/world/ukraine-russia-putin-biden. (Erişildi: Mayıs 5, 2023)
ANI News Services. 2022. NATO believes attempts to destabilize Moldova likely to continue. Nisan 30. https://theprint.in/world/nato-believes-attempts-to-destabilize- moldova-likely-to-continue/937839/. (Erişildi: Eylül 5, 2023)
Basu Zachary. 2022.Ukraine's "most fragile" neighbor welcomes Western wake-up call. Nisan 2. https://www.axios.com/ukraines-most-fragile-neighbor-welcomes-western-wake-up-call-76618541-fca3-4778-8be7-be67782290b7.html. (Erişildi: Kasım 3, 2023)
BBC Staff. 2012. Moldova’s Rebel Region Stays Neutral in Russia’s War on Ukraine. Mart 16. https://balkaninsight.com/2022/03/11/moldovas-rebel-region-stays-neutral-in-
russias-war-on-ukraine/.(Erişildi: Eylül 9, 2023)
Borzou Daragahi.2022. Moldova: Inside Transnistria, the pro-Russia enclave on Ukraine’s border. Mart 15. https://www.independent.co.uk/tv/news/moldova-transnistria-russia-ukraine-b2034522.html. (Erişildi: Eylül 5, 2023)
Britannica. 2022. People of Moldova:Ethnic gropu and composition. Mart 15. https://www.britannica.com/topic/Commonwealth-of-Independent-States. (Erişildi: Eylül 5, 2023)
Charles King (1997). Post-Soviet Moldova: A Borderland in Transition, Chisinou: Center for Romanian Studies,(pp. 16). Stanford: Hoover Institution Press, 2001.
Daniel Mıhaılescu. 2022. Moldovan winemakers look to EU after sales to Russia and Ukraine decline. Temmuz 22. https://www.euronews.com/2022/05/22/moldovan-winemakers-look-to-eu-after-sales-to-russia-and-ukraine-decline. (Erişildi: Eylül 15,
.
Dmirtry Kozak. 2022. Russia agree to lift mutual trade barriers,. Ağustos 11. https://tass.com/politics/1324953?utm_source=google.com&utm_medium=organic&utm_campaign=google.com&utm_referrer=google.com. (Erişildi: Eylül 12, 2023)
Dmirtry Trenin. 2014.Transnistria: A Gathering Storm. Nisan 7.https://carnegiemoscow.org/commentary/55255. (Erişildi: Eylül 11, 2023)
Dumitru Minzarari. 2022. The next war: How Russian hybrid aggression could threaten Moldova. Temmuz 29. https://ecfr.eu/publication/the-next-war-how-russian-hybrid-aggression-could-threaten-moldova/. (Erişildi: Temmuz 28, 2023)
Elena Teslova. 2022. Kremlin hopes Ukraine, Moldova's candidacy status not to damage EU-Russia ties further. Ağustos 24. https://www.aa.com.tr/en/europe/kremlin-hopes-ukraine-moldovas-candidacy-status-not-to-damage-eu-russia-ties-further/2622090.(Erişildi: 21 Kasım 2023).
Eurasian-Research Instution. 2020.BATIYA YÖNELİM VE DOĞU SEMPATİSİNİN UZLAŞTIRILMASI: MOLDOVA VE GAGAUZYA ÖRNEĞİ. Aralık 14.
https://eurasian-research.org/wp-content/uploads/2021/01/Haftalik-e-bulten-14.12.2020-20.12.2020-No-285.pdf. (Erişildi: Temmuz 11, 2023)
European Comission. 2022. Ukraine: EU boosts assistance with emergency logistical hubs and rescue aid. Şubat 4.
https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/en/mex_22_1541. (Erişildi: Nisan 13, 2023)
Falcon Born. 2015. Büyük Savaşın Kurbanı: Kırım. Mart 1.https://informnapalm.org/tr/buyuk-savasin-kurbani-kirim/. (Erişildi: Nisan 3, 2023)
Global Security.2016. Sevastapol. Temmuz 27.https://www.globalsecurity.org/military/world/russia/sevastopol.htm. (Erişildi:Temmuz 29, 2023).
Heleniak, Timothy. “Migration of the Russian Diaspora After the Breakup of the Soviet Union.” Journal of International Affairs 57, no. 2 (2004): 99–117.http://www.jstor.org/stable/24357868.
Isabella Antinozzi. 2022.Grand illusions: Partnerships in the EU’s Strategic Compass. Mart
https://ecfr.eu/article/grand-illusions-partnerships-in-the-eus-strategic-compass/.(Erişildi: Mart 11, 2023).
Isabelle Khurshudyan,. 2021. How Russia pushed Moldova’s pro-Western government to
the brink of a gas crisis. Ekim 30. https://www.washingtonpost.com/world/europe/moldova-russia-gas-
shortage/2021/10/30/f50a5bfc-3598-11ec-9662-399cfa75efee_story.html. (Erişildi: Ekim 27, 2023)
Katchanovski, Ivan.(2005). “Small Nations but Great Differences: Political Orientations and Cultures of the Crimean Tatars and the Gagauz.” Europe-Asia Studies 57, no. 6 :877–94. http://www.jstor.org/stable/30043928.
Independet Türkçe.2023. Moldova Cumhurbaşkanı Sandu: Rusya'nın darbe planını
engelledik. Temmuz 14.https://www.indyturk.com/node/609986/d%C3%BCnya/moldova-cumhurba%C5%9Fkan%C4%B1-sandu-rusyan%C4%B1n-darbe-plan%C4%B1n%C4%B1-engelledik. (Erişildi: Temmuz 14, 2023)
Idea.2022. The Ukraine War and the Struggle to Defend Democracy in Europe and Beyond. Mart 12. International instutute for democary and electroal asistance publications, 2-10. (Erişildi: Mart 12, 2022).
Janusz Bugajski.2007. THE EASTERN DIMENSION OF AMERICA’S NEW EUROPEAN ALLIES. Ekim 22. https://www.files.ethz.ch/isn/47100/051107_NewEuropeanAllies.pdf. (Erişildi: Mart 1, 2023).
Jesse O’Neill. 2022. Belarus dictator appeared to show Russian plans to invade Moldova. Mart 1. https://nypost.com/2022/03/01/belarus-dictator-alexander-lukashenko-appeared-to-show-russian-plans-to-invade-moldova-through-ukraine/#. (Erişildi:Mart 1, 2023).
John R. Haines. 2016. Gagauzia: A Bone in the Throat. Eylül 16. https://www.fpri.org/article/2016/09/gagauzia-bone-throat-moldova/. (Erişildi: Eylül 16, 2016).
Kuzio Taras, (2010). State-led violance in Ukraine’s 2004 elections and orange revolution , 43, 383-395. doi: 10.1016/j.postcomstud.2010.10.08
Lane David, (2008). The Orange Revolution: ‘People’s Revolution’ or Revolutionary Coup?, vol 10, 525–549. doi: 10.1111/j.1467-856x.2008.00343.x
Madalin Necsutu.2022. Moldova Concerned About Possible Attack from Russian- Backed Region.Şubat 25. https://balkaninsight.com/2022/02/25/moldova-concerned-about-possible-attack-from-russian-backed-region/. (Erişildi: Şubat 25, 2023).
Maksim Levin, (2022, October 20), Conflict on Ukrain. https://www.cfr.org/global-conflict-tracker/conflict/conflict-ukraine. (Erişildi: Ekim 20, 2022).
Mearsheimer, John J. “Why the Ukraine Crisis Is the West’s Fault: The Liberal Delusions
That Provoked Putin.” Foreign Affairs 93, no. 5 (2014): 77–89.http://www.jstor.org/stable/24483306.
Nato Publics, (2005), Coorperation with the Republic of Moldova,
https://www.nato.int/nato_static_fl2014/assets/pdf/pdf_2017_12/20171207_1207-Backgrounder_NATO-Moldova_.pdf. (Erişildi: Haziran 22, 2022).
Rauhala Emily. 2022. Zelensky pushes ‘accelerated’ application for Ukraine NATO membership. Eylül 30. https://www.washingtonpost.com/world/2022/09/30/ukraine-application-nato-russia-war/. (Erişildi: Eylül 30, 2023).
Plokhii Serhıı. 2017. Contextualizing Putin's "On the Historical Unity of Russians and Ukrainians. Ağustos 2.https://huri.harvard.edu/news/putin-historical-unityhttps://huri.harvard.edu/news/putin-historical-unity. (Erişildi: Haziran 28,2023).
Reuters Staff. 2008. TIMELINE: Ukraine's politics since Orange Revolution. Ekim 2008.
https://www.cfr.org/global-conflict-tracker/conflict/conflict-ukraine. (Erişildi: Aralık 11, 2023).
Republic of Moldova (2022). Indıvıdual Partnershıp Actıon Plan (Ipap) Republıc Of Moldova – Nato. https://mfa.gov.md/sites/default/files/individual_partnership_action_plan_ipap_repu
blic_of_moldova_-_nato_for_2022-2023.pdf. (Erişildi: Ekim 8, 2023).
Republic of Moldova (2010), Ministry of Foreing Affarirs and European Integration of
Republic of Moldova, Moldova- NATO Relations.
https://mfa.gov.md/en/content/moldova-nato-relations. (Erişildi: Kasım 6, 2023).
Steve Rosenberg. 2022.Lukashenko warns Belarus will join Russia in war if attacked.Şubat 16. https://www.bbc.com/news/world-europe-64664560. (Erişildi: Ekim 7, 2023).
Steve Stecklow, Oleksandr Akymenko. 2014. Special Report: Flaws found in Ukraine's probe of Maidan massacre. Ekim 14. https://www.cfr.org/global-conflict-tracker/conflict/conflict-ukraine. (Erişildi: Ekim 8, 2023).
Shannon Vavra. 2023.Top Russian Official Teases ‘the Next Ukraine’ in New Threat.Şubat 02. https://www.thedailybeast.com/top-russian-diplomat-sergei-lavrov-threatens-moldova-is-the-next-ukraine?ref=scroll. (Erişildi: Kasım 3, 2023).
Eugen Tomiuc. 2001. Moldova: Still Troubled, 10 Years After Independence.Agustos 20.https://www.rferl.org/a/1097207.html. (Erişildi: Ekim 8, 2023).
Vladimir Solonari. 2003. The Political Economy of Moldova.Ocak 2003.http://web.worldbank.org/archive/website00504/WEB/PDF/SOLONA-2.PDF.(Erişildi: Aralık 11, 2023).
Viktor Yanukovych. 2011.Ukraine's Future Is With the European Union.25 Ağustos.https://www.wsj.com/articles/SB10001424053111903461304576524672209158138. (Erişildi: Ekim 28, 2023).
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2024 Samet İşbilen
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
Creative Commons 4.0 CC-BY Lisansı ile bunları yapmakta özgürsünüz:
- Paylaş — eseri her ortam veya formatta kopyalayabilir ve yeniden dağıtabilirsiniz.
- Uyarla — karıştır, aktar ve mevcut eserin üzerine inşa et
her türlü amaç için, ticari amaç da dahil
Bu lisans Özgür Kültürel Çalışmalar için geçerlidir.
Lisans şartlarını yerine getirdiğiniz sürece, lisans sahibi bu özgürlükleri (belirtilen hakları) iptal edemez.
Aşağıdaki şartlar altında:
- Atıf — uygun referans vermeli, lisansa bağlantı sağlamalı ve değişiklik yapıldıysa bilgi vermelisiniz. Bunları uygun bir şekilde yerine getirebilirsiniz fakat bu, lisans sahibinin sizi ve kullanım şeklinizi onayladığını göstermez.
- Ek sınırlamalar yoktur — Lisansın sağladığı izinlerin kullanımını kanunen kısıtlayacak yasal koşullar ya da teknolojik önlemler uygulayamazsınız.
Uyarılar:
Kamu malı malzeme statüsü var ise ya da kullanımınız istisnalar veya kısıtlar kapsamında izin verilen bir durum ise lisansa uymak zorunda değilsiniz.
Garanti verilmez. Lisans kullanım amacınıza uygun tüm izinleri sağlamayabilir. Mesela, tanınırlık, gizlilik veya manevi haklar gibi haklar kullanıma sınır getirebilir.
Bizi Twitter'da takip edin.
