ABD Sonrası Afganistan'da Kadın Hakları: Taliban'ın Cinsiyet Eşitliğine Geri Dönüşünün Etkisinin Değerlendirilmesi

Yazarlar

  • Ramez Shuja Karadeniz Teknik Üniversitesi

DOI:

https://doi.org/10.38154/CJAS.2025.87

Anahtar Kelimeler:

Kadın Hakları, Afganistan, Taliban Rejimi, Ataerkillik

Özet

Bu araştırma, ABD'nin Afganistan'dan çekilmesinin ve Taliban’ın Ağustos 2021'de yeniden iktidara gelmesinin ardından kadın hakları ve toplumsal cinsiyet eşitliğinde yaşanan gerilemeyi incelemektedir. Feminist ve postkolonyal kuram temelinde yürütülen bu çalışma, Taliban tarafından dayatılan eğitim, istihdam, sağlık hizmetlerine erişim ve kadınların sosyo-politik katılımına yönelik kısıtlamaları ele almaktadır. Afgan diasporasındaki kadınlarla yapılan nitel görüşmelerin yanı sıra ulusal ve uluslararası raporların analizine dayanan araştırma; Taliban politikalarının ideolojik temellerini, kadınlar üzerindeki psikolojik ve ekonomik etkileri ve tabandan gelen direniş ile dijital aktivizmin yükselişini ortaya koymaktadır. Ayrıca, mevcut Taliban rejimi ile önceki (1996–2001) dönemi karşılaştırarak toplumsal cinsiyet politikalarında süreklilik ve dönüşüm boyutlarını değerlendirmektedir. Makale, Afganistan'daki toplumsal cinsiyet apartheid’ine karşı kültürel bağlamlara duyarlı yerel savunuculuk stratejilerinin geliştirilmesi ve uluslararası desteğin güçlendirilmesi gerektiğini savunmaktadır.

Referanslar

Akbar, S. (2022). *The fight for freedom: My journey with Afghan women’s rights*. HarperCollins Press.

Badran, M. (1995). *Feminists, Islam, and nation: Gender and the making of modern Egypt*. Princeton University Press.

Firestone, S. (1970). *The dialectic of sex: The case for feminist revolution*. William Morrow.

Hasht e Sub. (2022). Iranian Imam says Taliban has ‘no Sharia justification’ for depriving girls of education. https://8am.media/eng/iranian-imam-says-taliban-has-no-sharia-justification-for-depriving-girls-of-education/

Human Rights Watch. (2023). *Report on Afghanistan*. https://www.hrw.org/world-report/2023/country-chapters/afghanistan

Kabeer, N. (2009). Women’s empowerment and the politics of gender equality in South Asia. *Women’s Studies International Forum, 32*(2), 97–105.

Kakar, P. (2021). The role of women in the economic development of Afghanistan. *SSRN*. https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=3807706

Kandiyoti, D. (2000). Old dilemmas or new challenges? The politics of gender and reconstruction in Afghanistan. *Development and Change, 31*(1), 169–199.

Mohanty, C. T. (1988). Under Western eyes: Feminist scholarship and colonial discourses. *Feminist Review*, (30), 61–88.

Popalzai, M., & Stambaugh, A. (2022). Taliban postpones return to school for Afghan girls above 6th grade. *CNN*. https://edition.cnn.com/2022/03/23/asia/taliban-girls-school-delay-afghanistan-intl

Salehi, A. K. (2024). An inquiry into Taliban theology: Deobandism with a Pashtunwali flavor. *Afghan Institute for Strategic Studies*. https://aissonline.org/Uploads/PublicationEnglishFiles/an-inquiry-into-taliban-theology-english-7368.pdf

Shahrani, M. N. (2022). *Afghan women under the Taliban: From liberation to repression*. University of California Press.

Tong, R. (2009). *Feminist thought: A more comprehensive introduction*. Westview Press.

UN Women. (2021). *Women’s rights in Afghanistan one year after the Taliban take-over*. https://www.unwomen.org/en/digital-library/publications/2021/12/gender-alert-womens-rights-in-afghanistan

UN Women. (2023). *Afghanistan Gender Equality Brief*. https://www.unwomen.org/sites/default/files/2024-06/Gender-country-profile-Afghanistan-Executive-summary-en.pdf

Vora, A. (2022). *Afghan women in exile: Struggles and solidarity across borders*. Michigan University Press.

Yayınlanmış

2025-06-30

Nasıl Atıf Yapılır

Shuja, R. (2025). ABD Sonrası Afganistan’da Kadın Hakları: Taliban’ın Cinsiyet Eşitliğine Geri Dönüşünün Etkisinin Değerlendirilmesi. Cappadocia Journal of Area Studies, 7(1), 3–16. https://doi.org/10.38154/CJAS.2025.87

Sayı

Cilt 7 Sayı 1 (2025): Haziran,2025

Bölüm

Araştırma makaleleri

Lisans

Telif Hakkı (c) 2025 Ramez Shuja

Creative Commons License

Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.

Creative Commons 4.0 CC-BY Lisansı ile bunları yapmakta özgürsünüz:

  • Paylaş — eseri her ortam veya formatta kopyalayabilir ve yeniden dağıtabilirsiniz.
  • Uyarla — karıştır, aktar ve mevcut eserin üzerine inşa et

her türlü amaç için, ticari amaç da dahil

Bu lisans Özgür Kültürel Çalışmalar için geçerlidir.

Lisans şartlarını yerine getirdiğiniz sürece, lisans sahibi bu özgürlükleri (belirtilen hakları) iptal edemez.

Aşağıdaki şartlar altında:

  • Atıf — uygun referans vermeli, lisansa bağlantı sağlamalı ve değişiklik yapıldıysa bilgi vermelisiniz. Bunları uygun bir şekilde yerine getirebilirsiniz fakat bu, lisans sahibinin sizi ve kullanım şeklinizi onayladığını göstermez.
  • Ek sınırlamalar yoktur — Lisansın sağladığı izinlerin kullanımını kanunen kısıtlayacak yasal koşullar ya da teknolojik önlemler uygulayamazsınız.

Uyarılar:

Kamu malı malzeme statüsü var ise ya da kullanımınız istisnalar veya kısıtlar kapsamında izin verilen bir durum ise lisansa uymak zorunda değilsiniz.

Garanti verilmez. Lisans kullanım amacınıza uygun tüm izinleri sağlamayabilir. Mesela, tanınırlık, gizlilik veya manevi haklar gibi haklar kullanıma sınır getirebilir.