Türkiye'deki ortaöğretim tarih ders kitaplarında Afrika
DOI:
https://doi.org/10.38154/cjas.5Anahtar Kelimeler:
Resmi Tarih Tezi, Afrika, Ortaöğretim, Tarih Ders Kitapları, Avrupa merkezcilikÖzet
Türkiye’de Cumhuriyetin erken dönemi birçok açıdan olduğu gibi resmi tarih açısından da Avrupa-merkezcilikten etkilenmeyi ve Avrupa-merkezcilik eleştirisini bir arada bünyesinde barındırmıştır. Bu çalışma Afrika’ya dair Türkiye’deki bilgi yapılarını yaygın eğitimin en kitlesel düzeyi olan ortaöğretim üzerinden irdelemeyi amaçlamaktadır. Bu çerçevede bu çalışma kapsamında, Türkiye eğitim sisteminin ortaöğretim kademesindeki tarih ders kitapları ve yükseköğretime giriş sınavları incelenmektedir. İncelemenin konusunu tarih ders kitaplarının ve sınav sorularının Avrupa-merkezci niteliği oluşturmaktadır. Çalışmada Avrupa-merkezci yaklaşımın Türkiye’deki ortaöğretim seviyesindeki etkisi ve yaygınlığı Afrika özelinde ele alınmaktadır. Bu kapsamda, Afrika coğrafyası, halkları ve toplumlarının söz konusu kitaplarda yer alma ve almama biçimleri değerlendirilmektedir. Tarih ders kitaplarının etkilendiği Avrupa-merkezci bakış açısının Afrika coğrafyasına dair oluşturduğu anlatı tartışılmaktadır. Bu çalışma, Resmi Türk Tarih Tezi’nin niteliği ve ders kitaplarının içeriği arasındaki bağlantıya dikkat çekerek Türkiye’deki ortaöğretim ders kitaplarında Afrika’nın yeterince yer almadığını iddia etmektedir.
Referanslar
Akman, Şefik Taylan (2011), “Türk Tarih Tezi Bağlamında Erken Cumhuriyet Dönemi Resmi Tarih Yazımının İdeolojik ve Politik Karakteri,” Hacettepe Hukuk Fakültesi Dergisi, 1(1), 80-109.
Alemdar Emrullah, Keleş Savaş (2020), Ortaöğretim Çağdaş Türk ve Dünya Tarihi Ders Kitabı, Devlet Kitapları, İleri Matbaa, İstanbul.
Blaut, James Morris (2012), Sömürgeciliğin Dünya Modeli Coğrafi Yayılmacılık ve Avrupa-merkezci Tarih, Çev. Serbun Behçet, Dergah Yayınları, İstanbul.
Çelik, Hülya (2020), “Tarih Ders Kitabı Araştırmalarına Kısa Bir Bakış", VAKANİVÜS-Uluslararası Tarih Araştırmaları Dergisi/International Journal of Historical Researches, 5(2), 565-586.
Davutoğlu, Ahmet (2009), Stratejik Derinlik, Küre Yayınları, İstanbul.
Demirtaş, Bahattin (2020), Ortaöğretim 12 T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük Ders Kitabı, Adım Adım Yayıncılık, Ankara.
Dursun, Cansu (2019), “Sosyolojinin Türkiye’de Şekillenişi: Kuruluş Yılları”, Bı̇lı̇m Armonı̇sı̇, 2(1), 19-24.
Ersanlı Behar, Büşra (1996), İktidar ve Tarih-Türkiye’de “Resmi Tarih” Tezinin Oluşumu (1929-1937), 2. Baskı, Afa Yayınları, İstanbul.
Eyrice Tepecikoğlu, E., Tepecikoğlu, A. O., Aydoğan Ünal, B. (2018), “Türkiye’nin Sahra-Altı Afrika’da Yürüttüğü Kamu Diplomasisi Faaliyetleri”, Ege Academic Review, 18(4), 605-618.
Fero Marc (2017), Sömürgecilik Tarihi Fetihlerden Bağımsızlık Hareketlerine 13. Yüzyıl – 20. Yüzyıl, 3. Baskı, Çev. Muna Cedden, İmge Kitabevi, Ankara.
Göle, Nilüfer (2017), Melez Desenler İslam ve Modernlik Üzerine, 5. Basım, Metis Yayınları, İstanbul.
Hodgson M.G. S (2019), Dünya Tarihini Yeniden Düşünmek, Çev. Ahmet Kanlıdere, 4. Baskı, Vadi Yayınevi, İstanbul.
Loewen, W. James (2015), Öğretmenimin Söylediği Yalanlar, Çev. Leyla Tonguç Basmacı, Alfa Yayınları, İstanbul.
MEB 100 Temel Eser (Ortaöğretim – Lise), (2019), http://aksaray.kutuphane.gov.tr/TR-223029/100-temel-eserilkogretim-ortaogretim.html Erişim Tarihi: 23 Ocak 2021.
Orakçı, Serhat (1 Haziran 2020), Afrika Kütüphanesi, https://insamer.com/tr/afrika-kutuphanesi_2960.html Erişim Tarihi: 23 Ocak 2021.
ÖSYM (30 Haziran 2018), https://dokuman.osym.gov.tr/pdfdokuman/2018/YKS/TYT_01072018.pdf Erişim Tarihi: 23 Ocak 2020.
ÖSYM (1 Temmuz 2018), https://dokuman.osym.gov.tr/pdfdokuman/2018/YKS/AYT_01072018.pdf Erişim Tarihi: 23 Ocak 2021.
ÖSYM (15 Haziran 2019), https://osym.gov.tr/ykspdf/tyt_yks_2019_web.pdf Erişim Tarihi: 23 Ocak 2021.
ÖSYM (16 Haziran 2019), https://osym.gov.tr/ykspdf/ayt_yks_2019_web.pdf Erişim Tarihi: 23 Ocak 2021.
ÖSYM (27 Haziran 2020), https://www.osym.gov.tr/ykspdf/tyt_yks_2020.pdf Erişim Tarihi: 23 Ocak 2021.
ÖSYM (28 Haziran 2020), https://www.osym.gov.tr/ykspdf/ayt_yks_2020.pdf Erişim Tarihi: 23 Ocak 2021.
Proctor, Robert N. ve Schiebinger, Londa (editörler). Agnotology The Making and Unmaking Ignorance. Stanford University Press, 2008.
Resmî Gazete (12 Eylül 2012), https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=16593&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5 Erişim Tarihi: 23Ocak 2021.
Şimşek, Ahmet (2013), “Türkiye’de Tarih Ders Kitaplarında Avrupamerkezcilik”, İnsan&Toplum, 3(6), 193-222.
Tüysüz, Sami (2020), Ortaöğretim Tarih 9 Ders Kitabı, Tuna Matbaacılık, Ankara.
Türk Tarih Kurumu (15 Ocak 2021), https://www.ttk.gov.tr/tarihce/ Erişim Tarihi: 23 Ocak 2021.
Uysal, Gönenç (2020), “Türkiye’nin AKP Dönemi Orta Doğu ve Kuzey Afrika’da İzlediği Alt-emperyalist Dış Politika”, Praksis Dergisi, 51, 141-158.
Yeğen, Mesut (2015), Devlet Söyleminde Kürt Sorunu, 7. Baskı, İletişim Yayınları, İstanbul.
Yılmaz, Ahmet (2020), Ortaöğretim Tarih 10 Ders Kitabı, İlke Basım, Ankara.
Yüksel Erol, Kapar Mehmet Ali vd. (2020), Ortaöğretim Tarih 11 Ders Kitabı, Devlet Kitapları Özgün Matbaacılık, Ankara.
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2021 Hasan Kılıç
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
Creative Commons 4.0 CC-BY Lisansı ile bunları yapmakta özgürsünüz:
- Paylaş — eseri her ortam veya formatta kopyalayabilir ve yeniden dağıtabilirsiniz.
- Uyarla — karıştır, aktar ve mevcut eserin üzerine inşa et
her türlü amaç için, ticari amaç da dahil
Bu lisans Özgür Kültürel Çalışmalar için geçerlidir.
Lisans şartlarını yerine getirdiğiniz sürece, lisans sahibi bu özgürlükleri (belirtilen hakları) iptal edemez.
Aşağıdaki şartlar altında:
- Atıf — uygun referans vermeli, lisansa bağlantı sağlamalı ve değişiklik yapıldıysa bilgi vermelisiniz. Bunları uygun bir şekilde yerine getirebilirsiniz fakat bu, lisans sahibinin sizi ve kullanım şeklinizi onayladığını göstermez.
- Ek sınırlamalar yoktur — Lisansın sağladığı izinlerin kullanımını kanunen kısıtlayacak yasal koşullar ya da teknolojik önlemler uygulayamazsınız.
Uyarılar:
Kamu malı malzeme statüsü var ise ya da kullanımınız istisnalar veya kısıtlar kapsamında izin verilen bir durum ise lisansa uymak zorunda değilsiniz.
Garanti verilmez. Lisans kullanım amacınıza uygun tüm izinleri sağlamayabilir. Mesela, tanınırlık, gizlilik veya manevi haklar gibi haklar kullanıma sınır getirebilir.
Bizi Twitter'da takip edin.
