Siyasal Rejimlerin Sınıflandırılması Üzerine: Kuramsal Temeller ve Güncel Yansımalar
DOI:
https://doi.org/10.38154/CJAS.2025.90Anahtar Kelimeler:
Totaliter rejim, otoriter rejim, demokratik rejimÖzet
Çalışma kapsamında çağdaş siyasal rejimlerin analitik olarak sınıflandırılması amaçlanarak özellikle totaliter, otoriter ve demokratik rejimlerin birbirleriyle arasındaki kuramsal ve pratik farkları karşılaştırmalı olarak ele alınmıştır. Buradaki rejim türlerinin tanımlanması, sadece teorik kavramsallaştırmalarla sınırlı olmayıp, tarihsel, toplumsal ve kültürel ilişkilere yer verilerek rejimlerin dinamik doğası ön plana çıkarılmıştır. Totaliter rejimler, ideolojik tek biçimlilik, yoğun siyasal mobilizasyon ve merkeziyetçi kontroller ile toplum üzerinde mutlak bir tahakküm kurmakta ve otoriter rejimler daha sınırlı pragmatik yönetim anlayışıyla farklı bir baskıcı yapı sunar. Demokratik rejimler ise hukuk devleti, seçimlerin serbestliği ve temel hakların güvence altına alınması gibi unsurlar özelinde değerlendirmesi yapılmıştır. Rekabetçi otoriterlik, suistimalci anayasacılık ve popülist liderliğin yükselişi gibi hibrit rejim pratikleri incelenip günümüz demokrasi krizine ışık tutması sağlanmıştır. Nihayetinde rejimlerin durağan yapılar da olmadığı ve tarihsel bağlam ile toplumsal aktörlerin etkileşiminin dönüşebildiği tespit edilmiştir.
Referanslar
ABD’de Totalizm Konferansı Cambridge (1954), Akt. Alesker Aleskerov, Eski Sosyalist Ülkelerde Siyasi Rejim Değişimleri, Doktora tezi, Ankara, 2007.
Anık, Cengiz. Siyasi Rejimler ve Kamuoyu, Selçuk Üniversitesi İletişim Fakültesi Akademik Dergisi, Cilt:1, Sayı:1., Konya, 2014.
Baharçiçek, A., & Ağır, O. (2015). Rusya’nın Başarısız Demokratikleşme Tarihi. Birey Ve Toplum Sosyal Bilimler Dergisi, 4(2), 5-28. https://doi.org/10.20493/bt.32420
Bayramoğlu, R. (2023). Rekabetçi Otoriter Rejim Örneği Olarak Viktor Orban Siyaseti ve Avrupa Birliği’ne Yansımaları. Journal of International Relations and Political Science Studies(8), 81-97.
Brooker, 2000, Akt. Yunus Sözen, Siyasi Rejimler; Demokrasi ve Diğer Rejimler, Derleyen. Sabri Sayari, Hasret Dikici Bilgin, Karşılaştırmalı Siyaset Temel Konular ve Yaklaşımlar, İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları, İstanbul, 2015.
Buran, .Y. (2009). SİYASAL REJİM SINIFLAMALARININ YENİDEN GÖZDEN GEÇİRİLMESİ ÜZERİNE. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi Ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 14(1), 69-97.
Çetin, Halis. Totalitarizm: İdeolojik Kökenleri ve Toplumsal İnşa Araçları, C.Ü. Sosyal Blimler Dergisi, Cilt:26, No:1, Sivas, Mayıs 2002.
Collier, D. ve Levitsky, S. (1997). Sıfatlarla Demokrasi: Karşılaştırmalı Araştırmada Kavramsal Yenilik. Dünya Politikası, 49, ss.430-451.
https://doi.org/10.1353/wp.1997.0009
Demokrasinin Krizi (H. Bal, çev.). (2024). Karadeniz Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 5(2), ss.57-67.
Eltimur, D. (2024). SUİSTİMALCİ ANAYASACILIK VE UYGULAMALARI: MACARİSTAN VE POLONYA ÖZELİNDE DEĞERLENDİRME. Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, YOK(57), 51-94. https://doi.org/10.54049/taad.1418023
Erdem, D. F., & Erdem, Ç. (2013). Ortadoğu’da Otoriter Rejimler: Ortadoğu Arap Toplumlarının Tarihsel, Siyasal ve Sosyo-Ekonomik Yapısı Üzerinden Bir Değerlendirme. Akademik Orta Doğu: Altı Aylık Orta Doğu Araştırmaları Dergisi, ss. 213-241.
Esen, B. ve Gumuscu, S. (2016). Türkiye'de artan rekabetçi otoriterlik. Üçüncü Dünya Dergisi , 37 (9), ss.1581–1606. https://doi.org/10.1080/01436597.2015.1135732
Freedom House. (2024). Freedom in the World 2024: 19 Years of Decline in Global Freedom. https://freedomhouse.org
Gentile, E. (2008), Faşizm ve Totalitarizme Giden İtalyan Yolu. Takımyıldızlar, 15: 291-302. https://doi.org/10.1111/j.1467-8675.2008.00492.x
Gerlich, M. (2021) Elit Yapılandırmalar Demokrasiden Otoriter veya Totaliter Rejimlere Geçişi Nasıl Açıklar: Bir Vaka Çalışması Olarak Türkiye. Açık Siyaset Bilimi Dergisi , 11 , ss.273-300. doi: 10.4236/ojps.2021.112019 .
Heywood, Andrew, (2007), Siyaset, Çev: Bekir Berat Özipek vd. Ankara: Adres Yayınları
Kahraman, S. (2023). TEORİDE VE PRATİKTE TOTALİTER REJİMLERİN KARAKTERİSTİĞİ. Akademik Hassasiyetler, 10(22), ss.29-61. https://doi.org/10.58884/akademik-hassasiyetler.1257932
Khan, S. R. (2012) Annual Review of Sociology 38, ss. 361 – 377 https://doi.org/10.1146/annurev-soc-071811-145542
Kendall-Taylor, A., Frantz, E., & Wright, J. (2017). Kişiselleştirilmiş Politikanın Küresel Yükselişi: Artık Sadece Diktatörler Değil. Washington Quarterly, 40, 7-19.
https://doi.org/10.1080/0163660X.2017.1302735
Linz, J. Juan, Totaliter ve Otoriter Rejimler, Çev. Ergun Özbudun, Liberte Yayınları, Ankara, 2008.
Merkel, W. (2004). Gömülü ve Kusurlu Demokrasiler. Demokratikleşme, 11, 33-58.
https://doi.org/10.1080/13510340412331304598
Öniş, Z. (2015). Merkezin Tekelleştirilmesi: AKP ve Türk Demokrasisinin Belirsiz Yolu. The International Spectator , 50 (2), 22–41. https://doi.org/10.1080/03932729.2015.1015335
Özbudun, E. (2015). Türkiye'nin Yargısı ve Rekabetçi Otoriterliğe Doğru Kayması. The International Spectator , 50 (2), 42–55. https://doi.org/10.1080/03932729.2015.1020651
Pérez-Linán, A. ve Mainwaring, S. (2013). Rejim Mirasları ve Demokrasi Düzeyleri: Latin Amerika'dan Kanıtlar. Karşılaştırmalı Siyaset, 45, 379-397.
https://doi.org/10.5129/001041513X13815259182785
Sarıbay, Ali Y. Kamusal Alan, Diyalojik Demokrasi ve Sivil İtiraz, Alfa Yayınları, İstanbul, 2000.
Sarıbay, Ali Yaşar; Öğün, Süleyman Seyfi. Politik Bilim, Alfa Basım Yayım Dağıtım, Bursa, 1999.
Ural, Ş., 1988, Unesco Türkiye Milli Komisyonu İnsan Bilimleri tarafından düzenlenen Demokrasinin Felsefi Temelleri isimli toplantının genişletilmiş metni
Sarıbay, A. Y., & Öğün, S. S. (1999). Politik Bilim. Bursa: Alfa Basım Yayım Dağıtım.
Sözen, Y. (2015). Siyasi Rejimler; Demokrasi ve Diğer Rejimler, Derleyen. Hasret Dikici Bilgin,. S. Sayari, & H. Dikici içinde, Karşılaştırmalı Siyaset Temel Konular ve Yaklaşımlar (s. 46). İstanbul: İstanbul Bilgi Üniversitesi.
TRAVERSO, E. (2017), TARİH VE TEORİ ARASINDA TOTALİTERYANİZM. Tarih ve Teori, 56: 97-118. https://doi.org/10.1111/hith.12040
Uluç, A. (2022). OTORİTERİZM AÇISINDAN DEMOKRAT PARTİ. Dicle Üniversitesi İktisadi Ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 12(23), ss. 212-239. https://doi.org/10.53092/duiibfd.1029902
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2025 Onur Çelik
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
Creative Commons 4.0 CC-BY Lisansı ile bunları yapmakta özgürsünüz:
- Paylaş — eseri her ortam veya formatta kopyalayabilir ve yeniden dağıtabilirsiniz.
- Uyarla — karıştır, aktar ve mevcut eserin üzerine inşa et
her türlü amaç için, ticari amaç da dahil
Bu lisans Özgür Kültürel Çalışmalar için geçerlidir.
Lisans şartlarını yerine getirdiğiniz sürece, lisans sahibi bu özgürlükleri (belirtilen hakları) iptal edemez.
Aşağıdaki şartlar altında:
- Atıf — uygun referans vermeli, lisansa bağlantı sağlamalı ve değişiklik yapıldıysa bilgi vermelisiniz. Bunları uygun bir şekilde yerine getirebilirsiniz fakat bu, lisans sahibinin sizi ve kullanım şeklinizi onayladığını göstermez.
- Ek sınırlamalar yoktur — Lisansın sağladığı izinlerin kullanımını kanunen kısıtlayacak yasal koşullar ya da teknolojik önlemler uygulayamazsınız.
Uyarılar:
Kamu malı malzeme statüsü var ise ya da kullanımınız istisnalar veya kısıtlar kapsamında izin verilen bir durum ise lisansa uymak zorunda değilsiniz.
Garanti verilmez. Lisans kullanım amacınıza uygun tüm izinleri sağlamayabilir. Mesela, tanınırlık, gizlilik veya manevi haklar gibi haklar kullanıma sınır getirebilir.
Bizi Twitter'da takip edin.
