AB’nin güvenlik endişelerinde NATO ve AUKUS’un etkileri
DOI:
https://doi.org/10.38154/cjas.19Anahtar Kelimeler:
Avrupa Güvenlik ve Savunma Politikaları, NATO, AUKUS, Stratejik PusulaÖzet
Avrupa-Atlantik bölgesinde Soğuk Savaş dönemi boyunca savunma ve güvenlik konusunda ABD başatlığında NATO’nun sahip olduğu ayrıcalık Avrupa’nın özerk bir savunma sistemi kurmasına engel olmuştur. Soğuk Savaş sonrası St. Malo Zirvesiyle birlikte Avrupa Güvenlik ve Savunma Mekanizması’nın oluşması bölgenin güvenliğine ilişkin değişim sürecinin başlangıcını oluşturmuştur. Avrupa’nın güvenlik bağlamında kendi çıkarlarına yönelik adımlar atması NATO ile arasında zaman zaman çatışmalara sebep olmuştur. Yaşanan çatışmaları aşmak için bir dizi anlaşmalar ve zirveler düzenlense de NATO’da etkinliğini kaybetmek istemeyen Amerika AB’ye otonom bir savunma için beklenilen fırsatı vermemiştir. İngiltere’nin AB’den ayrılması ve AUKUS anlaşmasıyla ABD’nin ilgisinin Hint-Pasifik bölgesine kayması NATO’ya olan güven ve ilgiyi azaltmıştır. Bunların bir sonucu olarak da Avrupa askeri ve ekonomik açıdan en önemli iki gücünü kaybederek küresel güvenlik yapılanmasında dışarıda bırakılmıştır. Bu makale NATO-AB ilişkilerini ele alırken, AUKUS ile şekillenen yeni dünya düzeninde AB’nin konumunu incelemektedir.
Referanslar
AB savunma gücü için ilk adım, Erişim 18.11.2021, https://tr.euronews.com/2021/11/17/ab-savunma-gucu-icin-ilk-ad-m-stratejik-pusula-n-n-ilk-taslak-metni-uzerinde-anlasma-sagla
ABD'den stratejik özerklik için kolları sıvayan AB, Stratejik Pusula çalışmalarını başlattı, Erişim 20.11.2021,https://tr.sputniknews.com/20201120/abdden-stratejik-ozerklik-icin-kollari-sivayan-ab-stratejik-pusula-calismalarini-baslatti-1043263919.html
Açıkmeşe, Akgül, Dizdaroğlu, Sinem ve Cihan. 2014. “NATO-AB İlişkilerinde İşbirliği ve Çatışma Dinamikleri”, Uluslararası İlişkiler, Cilt 10, Sayı 40 (Kış), s. 131-163.
Adler, Emanuel. 1998. “Seeds of Peaceful Change: The OSCE Security Community- Building Model”, Emanuel Adler and Michael Barnett (eds.), Security Communities, Cambridge, Cambridge University Press.
AUKUS güvenlik Ortaklığı Anlaşması, Erişim 22.09.2021. https://www.uhahaberajansi.com/5- soru-aukus-guvenlik-ortakligi-anlasmasi/
Bloed A, Wessel RA, (ed.). 1994. The Changing Functions of the Western European Union (WEU): Introduction and Basic Documents. Martinus Nijhoff.
Brüksel Zirvesi, Son Tebliğ, Erişim 07.09.2021. https://www.nato.int/docu/pr/1996/p96-063e.htm
Cebeci, M. 2015. "NATO, AB VE TÜRKİYE: OGSP AÇMAZI". Marmara Üniversitesi Avrupa Topluluğu Enstitüsü Avrupa Araştırmaları Dergisi 20: 95-120
De Gaulle and NATO, Erişim 10. 09.2021. https://www.nytimes.com/1964/05/06/archives/de-gaulle-and-nato.html
Erhan, Çağrı. 1996. “Avrupa’nın İntiharı ve İkinci Dünya Savaşı Sonrasında Temel Sorunlar”, Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi, 51 (1), 259-273.
Field, Heather. 1998. Australian Journal of International Affairs; Canberra 52 (2), (Jul), 212-213.
Fransa Denizaltı öfkesi geçince ne yapacak, Erişim 22.09.2021. https://www.amerikaninsesi.com/a/fransa-denizalt%C4%B1-ofkesi-gecince-ne-yapacak-/6236421.html
Fransa’dan, Avustralya’nın Fransız denizaltı satın alımlarının iptal edilmesine tepki, Erişim 01.10.2021. https://www.aa.com.tr/tr/dunya/fransadan-avustralyanin-fransiz-denizalti-satin-alimlarini-iptal-etmesine-ihanet-tepkisi/2366209
Howorth, Jolyon. 2000. “European Integration and Defence: The Ultimate Challenge?”; Chaillot Paper 43; Institute for Security Studies Western European Union., 44.
Joint Statement from Quad Leaders. Erişim 25.09.2021. https://www.whitehouse.gov/briefing-room/statements-releases/2021/09/24/joint-statement-from-quad-leaders/
Karaosmanoğlu, Ali L. 2014. “NATO’nun Dönüşümü”, Uluslararası İlişkiler, Cilt 10, Sayı 40 (Kış), s. 3-38.
NATO Zirvesi Sonuç Bildirisi, Erişim 16.06.2021. https://www.bbc.com/turkce/haberler-dunya-57471476
NATO Ülkeleri Savunma Harcamaları 2020, Erişim 16.10.2021. https://www.aa.com.tr/tr/dunya/nato-ulkelerinin-savunma-harcamalari-2020de-1-1-trilyon-dolara-ulasti/2177891
Oswald, Franz. 2003. Europe and the United States: the Emerging Security Partnership, Westport, Praeger, s. 90-92.
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2022 Samet İşbilen
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
Creative Commons 4.0 CC-BY Lisansı ile bunları yapmakta özgürsünüz:
- Paylaş — eseri her ortam veya formatta kopyalayabilir ve yeniden dağıtabilirsiniz.
- Uyarla — karıştır, aktar ve mevcut eserin üzerine inşa et
her türlü amaç için, ticari amaç da dahil
Bu lisans Özgür Kültürel Çalışmalar için geçerlidir.
Lisans şartlarını yerine getirdiğiniz sürece, lisans sahibi bu özgürlükleri (belirtilen hakları) iptal edemez.
Aşağıdaki şartlar altında:
- Atıf — uygun referans vermeli, lisansa bağlantı sağlamalı ve değişiklik yapıldıysa bilgi vermelisiniz. Bunları uygun bir şekilde yerine getirebilirsiniz fakat bu, lisans sahibinin sizi ve kullanım şeklinizi onayladığını göstermez.
- Ek sınırlamalar yoktur — Lisansın sağladığı izinlerin kullanımını kanunen kısıtlayacak yasal koşullar ya da teknolojik önlemler uygulayamazsınız.
Uyarılar:
Kamu malı malzeme statüsü var ise ya da kullanımınız istisnalar veya kısıtlar kapsamında izin verilen bir durum ise lisansa uymak zorunda değilsiniz.
Garanti verilmez. Lisans kullanım amacınıza uygun tüm izinleri sağlamayabilir. Mesela, tanınırlık, gizlilik veya manevi haklar gibi haklar kullanıma sınır getirebilir.
Bizi Twitter'da takip edin.
