Küresel Güney bağlamında iklim etiği ve iklim adaleti uygulamaları
DOI:
https://doi.org/10.38154/cjas.17Anahtar Kelimeler:
etik, çevre etiği, iklim krizi, iklim etiği, iklim adaletiÖzet
İklim krizinden kaynaklanan sorunların salt teknik bir mesele olmamasının anlaşılmasıyla iklim krizinin oluşumunda ve bu krizin çözümü için sorumluluk üstlenme konusunda iklim adaleti kavramı tartışılmaya başlanmıştır. İklim krizine en çok etkisi olanların bu krizden en az etkilenenler olduğu gerçeği iklim adaletinin temelini oluşturmaktadır. Bu çalışmada, Amerika, Asya ve Afrika kıtaları ele alınarak iklim adaleti ile iklim etiği politika ve uygulamaları incelenmektedir. İklim adaletinin iklim etiğinden ayrı düşünülemeyeceği ve bunun aynı zamanda bir etik sorun olduğundan hareketle çalışmada, çevre etiği anlayışlarından yola çıkılarak iklim etiği ve iklim adaleti tartışmalarının ele alınması amaçlanmıştır. Yöntem olarak, literatür taraması yapılmış, kavramsal çerçeve ve etik temellere dayandırılarak iklim adaleti arayışları ve örnekler üzerinden iklim adalet(sizliğ)i değerlendirmeye alınmıştır. Sonuç olarak, ahlaki ilgi alanı çevre merkezciliğe yöneldiği taktirde, iklim krizinden kimin sorumlu olduğu, hangi türlerin, hangi sınıfların ve ekosistemdeki hangi canlı-cansız varlıkların bu krizden en fazla etkilenmekte olduğu, kimin ve/veya neyin korunması gerektiği, gelecek kuşak haklarının göz önüne alınması, koruma misyonunu kimin üstleneceği gibi sorular ağırlık kazanmış olur. Oluşturulacak bu bütüncül perspektif ile ekosistemin tamamı için sorumlulukların paylaşıldığı, etik değerlerin ön plana çıktığı, hakkaniyet ve adalet kavramlarının canlı-cansız tüm varlıklar için yerini bulduğu bir iklim krizi çözüm arayışı gerçekleşebilecektir. Bu sorulara verilecek cevaplar çerçevesinde oluşturulacak etik anlayış gerek iklim etiğinin, gerek iklim adaletinin sağlanmasının temellerini oluşturmaktadır. Dolayısıyla, bu sorular çerçevesinde benimsenecek iklim etiği yaklaşımı ile canlı-cansız varlıkları da ahlaki ilgi alanına alan, türler arası, uluslararası, sınıflar arası, kuşak içi ve kuşaklar arası bir küresel iklim adaleti anlayışı oluşturulması gerekliliği kaçınılmaz olarak görülmektedir.
Referanslar
Algan, Nesrin. 2008. “İklim Etiği”. Mülkiye Dergisi. XXXII (259): 191-204.
Bali Principles of Climate Justice. International Climate Justice Network. 2002. Erişim Tarihi: 23.09.2021. https://corpwatch.org/article/bali-principles-climate-justice.
Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi ve Kyoto Protokolü. 2006. Bölgesel Çevre Merkezi REC Türkiye Yayını. Ankara.
Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi’nin 21. Taraflar Konferansı-COP 21: Paris Anlaşması. 2016. Ed.: Ilgın Özkaya Özlüer, Ethemcan Turhan, Fevzi Özlüer. Ekoloji Kolektifi Derneği Yayını. Ankara.
Centre for Civil Society. “What is Climate Justice?”. Erişim Tarihi: 30.09.2021. http://ccs.ukzn.ac.za/default.asp?4,80,5,2381.
Siyada. 2020. “Climate Justice for Africa A New Africa is Possible”. Erişim Tarihi: 14.12.2021. https://www.siyada.org/en/siyada-board/statements/climate-justice-for-africa-a-new-africa-is-possible/.
Des Jardins, J.R. 2006. Çevre Etiği. Çev. R. Keleş. İmge Yayınevi. Ankara.
Doğru, Barış. 2019. İklim Mücadelesinde Ekonomik, Sosyal ve Ekolojik Adalet. İklim Değişikliği Alanında Ortak Çabaların Desteklenmesi Projesi (iklimİN). İklim Değişikliği Eğitim Modülleri Serisi: 16.
Ertan, Birol. 2004. “2000’li Yıllarda Çevre Etiği Yaklaşımları ve Türkiye”. Yönetim Bilimleri Dergisi. (1: 3): 1-17.
Ertan Akkoyunlu, Kıvılcım. 2015. “Leopoldcü Düşünce ve Yeryüzü (Toprak) Etiği”. Memleket Siyaset Yönetim (MSY) Dergisi. 10(23): 1-20.
IPCC. 2015. Climate Change 2014 Synthesis Report. Intergovernmental Panel On Climate Change. Erişim Tarihi: 05.10.2021. https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/2018/05/SYR_AR5_FINAL_full_wcover.pdf.
Kadıoğlu, Mikdat. 2008. “Küresel İklim Değişimi ve Etik”. TMMOB İklim Değişimi Sempozyumu. 13-Ankara, 393-424.
Karakitapoğlu, Emine Behiye. 2017. “İklim Göçmenleri”. Erişim Tarihi: 17.11.2021. https://acikradyo.com.tr/acik-gazete/iklim-gocmenleri.
Karapınar, Barış. 2018. “İklim Değişikliği ve Tarım”. Sürdürülebilir Tarım İlkeleri İyi Uygulamalar Rehberi. İş Dünyası ve Sürdürülebilir Kalkınma Derneği Yayını. İstanbul.
Kaya, Yasemin. 2017. “Paris Anlaşmasını İklim Adaleti Perspektifinden Değerlendirmek”, Uluslararası İlişkiler Dergisi, 14(54): 87-106.
Leopold, Aldo. “Thinking Like A Mountain”. Erişim Tarihi: 15.10.2021. http://www.eco-action.org/dt/thinking.html.
Oslo Principles On Global Climate Change Obligations. 2015. Erişim Tarihi: 18.10.2021. https://globaljustice.yale.edu/sites/default/files/files/OsloPrinciples.pdf.
Schleussner, Carl-Friedrich ve ark. 2016. “Differential Climate Impacts For Policy-Relevant Limits To Global Warming: The Case Of 1.5 ◦C And 2 ◦C Earth System Dynamics”. 327-351.
Stone, Christopher D. 1974. “Should Trees Have Standing? –Towards Legal Rights for Natural Objects”. Southern California Law Review. 45: 450-501.
Tatgın, Ezgi. 2019. “İklim Adaleti Kapsamında Toplumsal Cinsiyet Tartışması”. Kent ve Çevre Araştırmaları Dergisi. 1(1): 104-118.
The New Climate Economy. 2018. Unlocking The Inclusive Growth Story of the 21st Century: Accelerating Climate Action in Urgent Times. The 2018 Report of the Global Commission on the Economy and Climate. Erişim Tarihi: 20.10.2021. https://newclimateeconomy.report/.
Tokar, Brian. 2014. İklim Adaletine Doğru. Öteki Yayınevi. İstanbul.
TÜİK. 2020. Sera Gazı Emisyon İstatistikleri Bülteni: 1990-2018. 33624.
UN WFP. 2021. “Climate Shock: The Human Toll of the Climate Crisis in Africa”.
WWF. 2018. “Half of Plant and Animal Species at Risk From Climate Change in World’s Most Important Natural Places”, Erişim Tarihi: 19.11.2021. https://www.worldwildlife.org/press-releases/half-of-plant-and-animal-species-at-risk-from-climate-change-in-world-s-most-important-natural-places.
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2022 Aygül Akkuş
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
Creative Commons 4.0 CC-BY Lisansı ile bunları yapmakta özgürsünüz:
- Paylaş — eseri her ortam veya formatta kopyalayabilir ve yeniden dağıtabilirsiniz.
- Uyarla — karıştır, aktar ve mevcut eserin üzerine inşa et
her türlü amaç için, ticari amaç da dahil
Bu lisans Özgür Kültürel Çalışmalar için geçerlidir.
Lisans şartlarını yerine getirdiğiniz sürece, lisans sahibi bu özgürlükleri (belirtilen hakları) iptal edemez.
Aşağıdaki şartlar altında:
- Atıf — uygun referans vermeli, lisansa bağlantı sağlamalı ve değişiklik yapıldıysa bilgi vermelisiniz. Bunları uygun bir şekilde yerine getirebilirsiniz fakat bu, lisans sahibinin sizi ve kullanım şeklinizi onayladığını göstermez.
- Ek sınırlamalar yoktur — Lisansın sağladığı izinlerin kullanımını kanunen kısıtlayacak yasal koşullar ya da teknolojik önlemler uygulayamazsınız.
Uyarılar:
Kamu malı malzeme statüsü var ise ya da kullanımınız istisnalar veya kısıtlar kapsamında izin verilen bir durum ise lisansa uymak zorunda değilsiniz.
Garanti verilmez. Lisans kullanım amacınıza uygun tüm izinleri sağlamayabilir. Mesela, tanınırlık, gizlilik veya manevi haklar gibi haklar kullanıma sınır getirebilir.
Bizi Twitter'da takip edin.
